Termal kamera ile su kaçağı tespiti, kırmadan
Sıcak su taşıyan bir boru sızdırdığında çevresindeki şapı ve sıvayı ılıtır. Termal kamera bu farkı renkli bir haritaya döker; biz de o haritadan yola çıkarak kaçağın yerini daraltıyoruz.
Kamera aslında neyi görüyor?
Termal kamera duvarın arkasını göremez; yalnızca yüzeylerin yaydığı kızılötesi ışınımı ölçer ve her sıcaklık değerine bir renk verir. Kaçağı görünür kılan şey sızan suyun kendisi değil, taşıdığı ısıdır. Kombiden gelen sıcak su şapın içine yayıldığında üstteki fayansı da birkaç derece ısıtır; ekranda düzgün bir boru çizgisinin bir yerinden taşan, kenarları dağınık bir leke belirir.
Tersi de geçerlidir. Islanmış bir tavan, yüzeyindeki nemin buharlaşmasıyla çevresinden serin kalır ve görüntüde koyu bir ada gibi seçilir. Böylece termal tarama hem sıcak hattaki sızıntının yerini hem de suyun ulaştığı alanın sınırlarını gösterebilir. Su kaçağı tespiti sırasında ilk bakışı genellikle geniş açıyla, odanın tamamına atıyor; ardından şüpheli bölgeye yaklaşıp sıcaklık değerlerini nokta nokta okuyoruz.
Termal taramanın en çok işe yaradığı üç durum
Yerden ısıtma serpantini
Döşemenin altındaki borular düzenli bir desen çizer; delinen bir halka bu desenin dışına taşan sıcak bir bulut bırakır. Önce kollektörde devreleri tek tek kapatıp su kaybeden odayı ayırıyor, sonra yalnızca orayı ayrıntılı tarıyoruz. Kentsel dönüşümle yenilenen Tozkoparan gibi bölgelerin yeni binalarında bu sisteme daha sık rastlanır.
Basıncı düşen kalorifer devresi
Birkaç günde bir kombiye su basmak zorunda kalıyorsanız ısıtma hattı bir yerden su veriyor demektir. Bu kayıp sayaca yansımadığı için sayaç testiyle görülmez; kamera burada ilk başvurduğumuz araçtır.
Islanan alt kat tavanı
Serin görünen ıslak alanın şekli, suyun hangi köşeden indiğini ele verir. Üst katta nereye bakılacağı böylece daralır ve kimsenin evinde gereksiz bir açıklık yapılmaz.
Isı izi ne zaman yanıltır, ne zaman yetmez?
Açık konuşalım: termal kamera her kaçağın cevabı değil.
| Durum | Neden zor? | Ne yapıyoruz? |
|---|---|---|
| Soğuk su borusundaki kaçak | Sızan su ile duvar arasında belirgin bir sıcaklık farkı oluşmaz | Akustik dinleme ve basınç testi |
| Öğleden sonra güneş alan dış duvar | Güneşin ısıttığı yüzey sahte bir sıcak alan yaratır | Taramayı akşama ya da sabaha kaydırmak |
| Yeni sıvanmış ya da boyanmış yüzey | Kurumakta olan malzeme kendi başına serin görünür | Nem ölçerle karşılaştırmak |
| Kalın halı, dolap ya da perde arkası | Isı yüzeye ulaşmadan dağılır | Eşyayı kaldırıp yüzeyi açıkta taramak |
| Gider hattından gelen ıslaklık | Atık su oda sıcaklığına yakındır, iz bırakmaz | Boru içi kamera |
Bu yüzden ekranda gördüğümüz lekeyi tek başına kesin sonuç saymıyoruz. En sıcak nokta belirlendikten sonra o bölgeyi nem ölçerle ve gerekiyorsa akustik dinlemeyle teyit ediyor, açılacak yeri ancak iki yöntem aynı yeri gösterdiğinde işaretliyoruz.
Taramayı kolaylaştıran dört küçük hazırlık
- Isıtmayı önceden açın. Kombiyi ya da yerden ısıtmayı ekip yola çıktığında çalıştırın; hattın ısınması zaman alır. Yaz aylarında da bu kısa çalıştırma gereken ısı farkını yaratır.
- Yüzeyleri açıkta bırakın. Şüphelendiğiniz duvarın önündeki eşyayı birkaç adım çekin, zemindeki halıyı kaldırın.
- Kombi basıncını not edin. Son günlerde göstergeyi kaç kez doldurduğunuzu hatırlamak, kaybın büyüklüğü hakkında fikir verir.
- Alt kat komşunuzla konuşun. Tavanına bakmamız gerekebilir; sakinin izni olmadan hiçbir daireye girmiyoruz.
Isı görüntüsü raporda ne işe yarar?
Tavandaki lekenin sıradan fotoğrafı yalnızca hasarı gösterir. Termal görüntü ise ıslaklığın nereden başladığını ve hangi yöne ilerlediğini de anlatır. Taramada aldığımız ısı görüntülerini normal fotoğraflarla yan yana koyarak sigortaya uygun raporun içine yerleştiriyoruz; teknik bilgisi olmayan bir komşu ya da apartman yöneticisi bile tabloyu bir bakışta okuyabiliyor. Hasarın hangi teminata girdiği ise poliçenize bağlı; başvurudan önce şartları gözden geçirmenizi öneririz.
Onarım bittikten sonra da kamera işe yarıyor. Göz, tavanın kuruduğunu söylese bile sıvanın içinde nem kalmış olabilir ve erken atılan boya kısa sürede kabarır. İstediğinizde bir süre sonra ikinci bir tarama yapıp ilk görüntüyle karşılaştırıyoruz. Serin bölge küçülmemişse bu, ikinci bir kaynağın da bulunabileceğine işaret eder.
Güngören ve Bahçelievler'de
Güngören'in sık apartman dokusunda termal taramayı çoğunlukla üst ve alt daireyi birlikte ele alarak yapıyoruz. Merter'in tekstil ve toptan ticaret binalarında, örneğin Mehmet Nesih Özmen tarafında, asma tavanın üstünden geçen sıcak su hatlarını birkaç plaka kaldırarak izlemek çoğu zaman yeterli oluyor. Bahçelievler'in yetmişlerin sonundan itibaren yükselen apartmanlarında ise ısıtma sonradan bireysel kombiye çevrilmiş olabiliyor; duvarda kalmış eski borularla kullanımdaki hatları ayırmanın en kolay yolu, kombi çalışırken hangisinin ısındığına bakmak.